In de 21e eeuw is conflict niet langer beperkt tot slagvelden of verklaarde oorlogen. In plaats daarvan ontvouwt het zich steeds vaker in de schaduw – via cyberaanvallen, desinformatiecampagnes, economische druk en heimelijke beïnvloeding. Dit veranderende landschap wordt vaak omschreven als de ‘grijze zone’, een ruimte tussen vrede en oorlog waar statelijke en niet-statelijke actoren strategische doelen nastreven zonder directe militaire confrontatie.
Binnen deze grijze zone is hybride oorlogsvoering uitgegroeid tot een dominante strategie. Door militaire capaciteiten te combineren met niet-militaire instrumenten zoals informatiemanipulatie, politieke inmenging en technologische ontwrichting, kunnen actoren kwetsbaarheden in open samenlevingen uitbuiten. Deze methoden zijn niet alleen bedoeld om tegenstanders te verzwakken, maar ook om dit te doen op manieren die ambigu, ontkenbaar en moeilijk te beantwoorden blijven binnen de traditionele kaders van internationaal recht en defensie.
Naarmate de aard van conflicten verandert, moet ook het concept van defensie veranderen. Civiele verdediging is niet langer beperkt tot noodhulp tijdens oorlogstijd; het is een continue, proactieve inspanning geworden om de veerkracht van de samenleving te versterken. Het beschermen van kritieke infrastructuur, het waarborgen van democratische instellingen en het toerusten van burgers om informatiebedreigingen het hoofd te bieden, zijn tegenwoordig essentiële onderdelen van de nationale veiligheid.