De Duitse bondskanselier Friedrich Merz waarschuwde in 2025 dat Europa niet langer op dezelfde manier op de Verenigde Staten kan vertrouwen als voorheen; hij stelde dat “de decennia van de Pax Americana grotendeels voorbij zijn.”
De tekenen waren er al. Zo trok het Amerikaanse leger zich in 2007 terug uit de Ray Barracks in Friedberg, ooit de standplaats van Elvis Presley, die diende bij de 3e Pantserdivisie. Een deel van de kazerne wordt nu gebruikt voor de opvang van vluchtelingen die in 2019 aankwamen. Deze ingrijpende verandering voor Friedberg doet denken aan het advies dat Presley in 1969 gaf. Zingend in een tijd van enorme maatschappelijke en politieke onrust, verklaarde hij: “Er ligt een nieuwe wereld in het verschiet. Wat nodig is, is een verandering van gewoonten.” (Van het lied “Change of Habit”)
De geschiedenis van Friedberg is gevormd door de geografie. De stad ligt vlak bij de Fulda-kloof, een belangrijke natuurlijke doorgang door Centraal-Duitsland. Bergen vormen natuurlijke barrières, waardoor er slechts relatief smalle routes door het landschap overblijven. De Romeinen begrepen het strategische belang van dit terrein. Rond 83 n.Chr. bouwden ze de Wetterau-Limes, waarbij ze het landschap benutten om hun grondgebied te beschermen.
Rond 260 n.Chr. kon Rome deze grens niet langer handhaven. De druk van Germaanse volkeren, in combinatie met bredere politieke en militaire problemen binnen het Romeinse Rijk, dwong de Romeinen de Limes op te geven en zich terug te trekken tot achter de Rijn.
Bijna tweeduizend jaar later, tijdens de Koude Oorlog, was de grootste zorg van het Amerikaanse leger het voorkomen dat een doorbraak van de Sovjet-Unie of het Warschaupact via de Fulda-kloof West-Duitsland zou bereiken. Het Amerikaanse leger beschouwde de Fulda-route als de meest directe weg van de Sovjet-zone naar Frankfurt; het Amerikaanse V-korps was gestationeerd om deze route te verdedigen.
Het voortdurende vertrek van Amerikaanse troepen en het vooruitzicht van minder steun vanuit de Verenigde Staten zorgen voor onrust. In september 2026 waarschuwde de Europese Rekenkamer dat het defensievermogen van Europa twijfelachtig is, waarbij werd gewezen op versnipperde infrastructuur en de aanhoudende afhankelijkheid van de VS.
Toch keren oude gewoonten terug. De Ray Barracks worden herfst 2026 opnieuw in gebruik genomen door de Bundeswehr. Duitsland bouwt zijn strijdkrachten weer op en streeft ernaar om tegen 2035 te beschikken over ten minste 260.000 actieve militairen en 200.000 reservisten. Die moeten gehuisvest worden.
Tijdens de Koude Oorlog kwam de dreiging uit het oosten. De Friedberg- en Ray-kazernes maakten deel uit van de Amerikaanse aanwezigheid die zich op die mogelijkheid voorbereidde; ze vormden als het ware een Limes Americae.
Duitsland maakt zich nu op om te fungeren als knooppunt van waaruit Duitse en geallieerde troepen naar de oostflank van de NAVO moeten kunnen oprukken.
De Fulda-kloof, ooit gezien als een mogelijke route voor een vijandelijke opmars, zou opnieuw een doorgangsweg voor legers kunnen worden. De geografie is onveranderd gebleven; alleen de bewegingsrichting is veranderd.
(Erik J. de Jager, september 2026)
Article: On Horses and Bases: Traces of the American Occupation in Contemporary Germany
