De Rotterdam-Amerika Lijn

‘Om voorbereid te zijn op een zo een mogelijke post-fossiele toekomst over een aantal decennia zou Rotterdam daarom nu vast moeten nadenken hoe het zichzelf in de toekomst opnieuw kan uitvinden’.

(Uit het rapport ‘Het Fossiele Dilemma van Rotterdam’ van TNO/Trinomics, maart 2016).

Na WOII had Rotterdam zich opnieuw uitgevonden. De wederopbouw was een in veel opzichten eerder een nieuwbouw. De plannen voor de wederopbouw waren al opgesteld en bevochten in de oorlogsjaren. Ook over de inrichting van de welvaartsstaat was al vroeg nagedacht. Een voorbeeld voor een nieuw Rotterdam werd gevonden in Amerika, het land van voorspoed, mobiliteit, grootschaligheid en nieuwe management technieken. De stad wilde de Amerikaanse cultuur overnemen voor haar burgers, maar ook om ook een mondiaal aantrekkelijke partner te worden voor bedrijven.

Die orientatie op Amerika heeft invloed gehad op de grootstedelijke inrichting. “Net als Maaskant met het Groothandelsgebouw had gedaan, haalden Van den Broek en Bakema hun inspiratie ook uit Amerika”. De Commissie-Bos pleitte voor het herstel van het gemeenschapsleven: “Een belangrijke sleutel daartoe was volgens de commisie het Amerikaanse concept van de ‘neighbourhood unit’. Kern van het concept was de onderverdeling van de steeds groter wordende stad in meerdere ‘units’ van 15.000 mensen met eigen voorzieningencentra”. (Quotes uit: Ontwerp en Politiek 01, 010-publishers Rotterdam)

De invoer en bewerking van ruwe olie was van belang voor de economie van de stad, het toenemende privegebruik van de auto vroeg om brandstoffen en de distributie daarvan. De westerse wereld werd ingericht op het gebruik van fossiele brandstoffen en op het benutten van de derivaten. Deze ontwikkelingen hebben een sterke invloed gehad op de gebouwde omgeving en op de manier waarop we nu leven.

De Rotterdam-Amerika Lijn is de werktitel van een project van Stichting Reis van de Razzia dat gaat over de manier waarop we ons land hebben ingericht. Daarbij wordt de vraag opgeworpen hoe we ons land in de toekomst ingericht willen zien, als het gebruik van fossiele brandstoffen is afgenomen. Kan er sprake zijn van een nieuwe fase van inspanning en inventiviteit waarin we bewust en actief werken aan een duurzame samenleving? Nog steeds vormt Amerika een belangrijk orientatiepunt. Het toenemende conservatisme staat oplossingen voor een duurzaam ingerichte samenleving in de weg maar de meest innovatieve auto. de Tesla, komt uit Amerika.

De Rotterdam-Amerika Lijn is een project dat relevante orientatiepunten onderzoekt. Om zo een bijdrage te leveren aan de vraag hoe om te gaan met onze huidige verworvenheden, met de vraag of- en hoe- we de vitaliteiet en creativiteit die we hebben aangewend tijdens de wederopbouw kunnen toepassen op  vraagstukken van vandaag.  Het project de Rotterdam-Amerika Lijn wordt ontwikkeld in samenspraak met een afdeling onderzoek van een toonaangevende universiteit in Nederland.