Een post-fossiele toekomst

‘Om voorbereid te zijn op een zo een mogelijke post-fossiele toekomst over een aantal decennia zou Rotterdam daarom nu vast moeten nadenken hoe het zichzelf in de toekomst opnieuw kan uitvinden’.

(Uit het rapport ‘Het Fossiele Dilemma van Rotterdam’ van TNO/Trinomics, maart 2016).

“A man sets out to draw the world. As the years go by, he peoples a space with images of provinces, kingdoms, mountains, bays, ships, islands, fishes, rooms, instruments, stars, horses, and individuals. A short time before he dies, he discovers that the patient labyrinth of lines traces the lineaments of his own face.”

(Jorge Luis Borges, The Aleph and Other Stories)

Na WOII had Rotterdam zich opnieuw uitgevonden. De plannen waren al opgesteld in de oorlogsjaren. Ook over de inrichting van de welvaartsstaat was al vroeg nagedacht. Een voorbeeld voor een nieuw Rotterdam werd gevonden in Amerika, het land van voorspoed, mobiliteit, grootschaligheid en nieuwe management technieken. De gemeente Rotterdam wilde de Amerikaanse cultuur overnemen om een mondiaal aantrekkelijke partner te worden voor bedrijven.

Die orientatie op Amerika heeft invloed gehad op de grootstedelijke inrichting. “Net als Maaskant met het Groothandelsgebouw had gedaan, haalden Van den Broek en Bakema hun inspiratie ook uit Amerika”. De Commissie-Bos pleitte voor het herstel van het gemeenschapsleven: “Een belangrijke sleutel daartoe was volgens de commisie het Amerikaanse concept van de ‘neighbourhood unit’. Kern van het concept was de onderverdeling van de steeds groter wordende stad in meerdere ‘units’ van 15.000 mensen met eigen voorzieningencentra”. (Quotes uit: Ontwerp en Politiek 01, 010-publishers Rotterdam)

Met dit nieuwe project wordt gekeken of – en hoe- de vitaliteit en creativiteit die is aangewend tijdens de wederopbouw, toegepast kan worden op vraagstukken van vandaag. Het project is geinspireerd door de ervaringen van de razziagangers van Rotterdam en beoogt hun nalatenschap onder de aandacht te brengen.

“We shape our buildings; thereafter they shape us.”

(Winston Churchill: “On the night of May 10, 1941, with one of the last bombs of the last serious raid, our House of Commons was destroyed by the violence of the enemy, and we have now to consider whether we should build it up again, and how, and when. We shape our buildings, and afterwards our buildings shape us”.)

Cultuurdragers van de Tijd

Volhouden, verzet en positieve actie

Het project ‘Cultuurdragers van de Tijd’ bestaat uit een experimenteel model dat creatief wordt ingevuld –en dramatisch wordt uitgebeeld- door tweedejaars Pabo studenten. Wij beschouwen ‘doorstaan’ en ‘inzet’ (als positieve actie) ook als vormen van verzet en geloven dat een orientatie op het thema verzet kan bijdragen aan de Bildung en daarmee aan de weerbaarheid en de creativiteit van de toekomstige leerkracht. Wij werken aan een project dat uit moet groeien tot een flexibel maar duurzaam model dat blijvend creatief ingevuld kan worden door leerlingen aan Pabo opleidingen. Dit voorstel is een logische ontwikkeling van onze eerdere activiteiten, die hieronder worden genoemd.

Continuiteit, geschiedenis en Community Art

Stichting Reis van de Razzia komt voort uit het gelijknamige project ‘Reis van de Razzia’. Dit project ging over de razzia van Rotterdam in november 1944. Hierbij werden in twee dagen tijd 52.000 mannen opgepakt en gedeporteerd naar Duitsland om dwangarbeid te verrichten. Het verzetsblad Vrij Nederland veroordeelde de meegaandheid van de Rotterdammers. De krant schreef in 1944 dat de bevolking zich laf en als ‘makke schapen’ had gedragen. Om deze stelling te onderzoeken pasten we de onderzoeksvraag toe: ‘wat is de handelingsruimte van een individu in een samenleving onder druk’. We noemden het project ‘Reis van de Razzia’. In tegenstelling tot de beweringen van Vrij Nederland bleken de slachtoffers veelal over grote moed en stamina te beschikken in de periode na de razzia. Het project werd uitgevoerd in samenwerking met het NIOD, Instituut voor oorlogs-, holocaust- en genocidestudies en instituut DANS, het digitale archief van de KNAW. Het project werd mede mogelijk gemaakt door het vfonds. https://easy.dans.knaw.nl/ui/datasets/id/easy-dataset:58177

Verder onderzoek naar het begrip ‘handelingsruimte en samenleving’ leidde tot een project over de Amsterdamse ondernemersvereniging ‘Ons Belang’, oftwel het ‘Bazenbondje’. Deze co-operatieve vereniging was in 1905 opgericht als verzekering tegen arbeidsongeschiktheid. De ‘onderlinge’ bood een antwoord op de nood onder kleine zelfstandigen in het dorp Nieuwendam. De noodzaak voor een dergelijke verzekering nam af met de groei van de welvaartstaat maar nu, in 2017, is het aantal zzp-ers die onverzekerd zijn sterk groeiend. Dit maakt de doelstelling van de vereniging weer actueel. De onderzoeksvraag was hoe hoe resilience tot stand komt, hoe institutionele collectieve actie precies ‘werkt’, en hoe het de handelingsruimte van het individu kan vergroten. Het project ‘Kroniek van een Bazenbondje’ sloot daarmee aan bij het project Reis van de Razzia. Het werd uitgevoerd in samenwerking met de Universiteit van Utrecht, onderzoeksgroep Institutions for Collective Action en instituut DANS, het digitale archief van de KNAW. http://stichtingreisvanderazzia.nl/?page_id=49. Het project werd mede mogelijk gemaakt door het Prins Bernard Cultuurfonds Noord-Holland.

Collectieve actie in de vorm van verzet

Op dit moment doet de stichting onderzoek naar het erfgoed van collectieve actie in de vorm van verzet, een onderzoeksveld dat in het huidige tijdperk weer bijzonder actueel is gworden. Onze interesse sluit aan bij de ‘call’ voor projectvoorstellen door het vfonds, in het kader van ‘2018, Jaar van het Verzet’. Het sluit ook aan bij het thema ‘Betwist Erfgoed’ van de Nationale Wetenschaps Agenda ‘Levend verleden: de betekenis van het verleden in en voor een innovatieve samenleving’, waar we als stichting ook bij zijn betrokken. Bij nieuwe projecten werkt Stichting Reis van de Razzia graag samen met partners die helpen onze initiatieven verder te ontwikkelen. Bij dit project werken wij samen met een Pabo opleiding aan een hogeschool en met DANS, het digitale archief van de KNAW. 

Volhouden, verzet en positieve actie, cultuurdragers van de tijd

De leidraad van het programma is ‘De evolutie van sociale bewegingen, de ontwikkeling van jezelf. De leerkracht in spe zal een robuuste positie moeten kunnen innemen in de dagelijkse omgang met kinderen en ouders op een school. De opzet van dit programma is het versterken van de eigen positie door het verbinden met bewegingen en personen.

First step in archival Chronicle of a Governors’ Association

Ultimately, the project Chronicle of a Governors’ Association (Kroniek van een Bazenbondje) will be completely archived at DANS (Data And Networked Services), an institute that belongs to the KNAW (Royal Academy for the Sciences). https://www.knaw.nl/en/about-us/academy-history

The peristent identifier of the project is https://doi.org/10.17026/dans-z9h-nrev

Betwist Erfgoed

Op 14 juni 2017 nam Stichting Reis van de Razzia deel aan de NWA Onderzoeksroute Levend Verleden

Verkennende expertmeeting 14 juni 2017. Eindredactie: Hester Dibbits en Patricia Alkhoven

Met experts om tafel

Op 14 juni 2017 worden in de Reinwardt Academie de eerste stappen gezet van de onderzoeksroute Levend Verleden. Experts vanuit heel Nederland, uit zowel de wetenschappelijke sector als de erfgoedsector, komen bijeen om te praten over erfgoed. Alle gesprekken draaien om de centrale vraag ‘wat brengt het verleden in de samenleving en toegepast voor de samenleving?’ Het thema Levend Verleden is een van de 25 onderzoeksroutes van de Nationale Wetenschapsagenda (http://www.wetenschapsagenda.nl). Deze 25 routes hebben als doel om wetenschappelijke, maatschappelijke en economische vraagstukken in de samenleving om te zetten in onderzoekbare thema’s.

 

Cultuurdragers van de Tijd

Op 13 juni heeft een groep Pabo studenten een  testvoorstelling gegeven van het project ‘Cultuurdragers van de Tijd’.

Zij hebben de presentatie voorbereid geinspireerd door ‘De evolutie van sociale bewegingen, de ontwikkeling van jezelf’. Bij de voorbereiding werd meegenomen dat Jeremy Corbyn en Labour veel stemmen hebben geworven onder jonge kiezers, en dat op 27 juni in Den Haag gedemonstreerd zal worden voor betere arbeidsvoorwaarden door onderwijzers. De test zal uitwijzen of het project geschikt is om in te dienen bij het vfonds, als onderdeel van de call 2018 Verzet!

https://www.vfonds.nl/call-verzet/

(foto’s van de voorstelling op de Pabo Alkmaar)

Bad New Days: Art, Criticism, Emergency

Bad New Days: Art, Criticism, Emergency

The title of Hal Foster’s new book Bad New Days: Art, Criticism, Emergency is drawn from an oft-quoted maxim of Bertolt Brecht’s: “Don’t start with the good old days, but the bad new ones.”


Fragments of an article by  POSTED 09/08/15 12:30 PM ARTNEWS.com


The second chapter, “Archival,” a version of which was also previously published in October, in 2004, as “An Archival Impulse,” considers the work of Thomas Hirschhorn, Tacita Dean, Joachim Koester, and Sam Durant, artists who take up the role of archivist, recuperating lost or marginal historical events and figures as a “gesture of alternative knowledge or counter memory.”

Foster links these practices to a “will to connect what cannot be connected,” in Hirschhorn’s words, an impulse he relates to Freud’s characterization of the paranoiac’s tendency to project private meanings and oblique connections onto a world “ominously drained of all significance.” Foster suggests that such projects contain a utopian core, a move away from a reading of history as merely traumatic toward one in which cultural memory is made productive, marshalled toward the creation of new associations and encounters.